Fabrikanın Kurulacağı alan ve Üretim Malzemesinin Sağlanacağı Ocaklar : Osmaniye ili Merkez İlçesi Kesmeburun köyüne Universal Çimento Sanayi A.Ş. tarafından %65 yabancı sermaye katılımı ile 522.501, 50 m2lik hazine arazisinde 273.059 m2 kullanım alanı üzerine Osmaniye Entegre Çimento Fabrikası kurulmak istenmektedir. Köyün yaslandığı tepenin hemen üstünde yer alan Kesmebumu tepesi Akyatan Mevkiinde faaliyet gösterecek olan fabrikada ara ürün olarak klinker (yılda 1 532 258,06 ton) ve alçıtaşı ve ponza gibi katkı maddeleriyle nihai ürün olarak çeşitli çimento üretimi ( yılda 2.000.000 ton) ger-çekleştirilmek istenmektedir. Enerji ihtiyacının da kömürle karşılanması (yılda 204.301,07 ton, günde 620 ton) öngörülmektedir. Üretim için gerekli taş ocaklan fabrikanın yaklaşık 25 km ve 35 km doğusunda Burgaçtı ve Gökmustafalı mahallesi, ponza ocağı 15 km güney batısındaki Lalegülü ve Tüysüz köyü yakınından, kil ise 4 km kuzeyindeki Çamlıbel mahallesinin yakınındaki ormanlık alandan alınarak taşınması öngörülmektedir. Hammadde hazırlığı için gerekli kırma ve eleme çalışmalarının taş ocakları içerisinde yer alması istenmektedir.
Fabrikanın Kurulacağı Alanda Tespit Edilen Arkeolojik Kalıntılar : Kayalık olması nedeniyle ilk bakışta kolay görülememesine rağmen fabrikanın yapılacağı alan üzerinde yapılan yüzey araştırmaları sonucunda aşağıdaki haritada numaralandırılarak yerleri işaretlenmiş olan kalıntılara rastlanmıştır. Bu kalıntılar , büyük binalara ait temel ve duvar kalıntıları, kaya mezarları, kayaların işlenmesi ile oluşmuş izler ve arkeolojik dolgu olmak üzere kabaca sınıflandırılabilir. Yüzey taraması sırasında ayrıca fabrikaya komşu olan tarlalar ve tiyatro ile fabrika'nın kurulacağı alan arası da taranarak araştırılmıştır.
Büyük binalara ait Temel ve Duvar Kalıntıları : Korumasız olan Antik kentlerden hazır yapı malzemesi olarak yontularak düzeltilmiş taşların hazır taş olarak görüldüğünden sökülerek alınarak yeniden kullanılması çok sık karşılaşılan bir durumdur. Köye yeni bir ev mi yapılacak. Malzeme Antik kentte var. Hemen oraya gidilir ve duvarlardan taşlar sökülür ve zaten hemen yanı başındaki köyde yapılan yeni evde kullanılır. Bu şekilde bir çok tarihi eser zaman süreci içerisinde bilinçsizce yok olmuştur. Yukarıda sözünü ettiğimiz bina kalıntılarının da çok yakın bir zamana kadar ayakta olduklarından şüphe yoktur. Nitekim köydeki yaşlılar tepede ayakta duran yapılan gördüklerini ve onları çok iyi hatırladıklarım söylemektedirler.
7 'nolu Yapı Kalıntısı : Kesmeburun tepesinin en yüksek noktasındaki yükseltide arazi ölçümü için yapılmış bir beton direk için açılan çukurdan etrafa saçılmış bol sayıda Antik Döneme ait çatı kiremidi bulunmaktadır. Çatı kiremitleri yükseltinin tümünü kaplamaktadır. Bu alanda Antik Çağa ait yoğun olarak çatı kiremidin bulunması bu yığıntının altında büyük bir yapı kalıntısının varlığına işaret etmektedir.
1, 2 ve 5 'nolu Yapı Kalıntıları : Nirengi noktasının batısında ve 50-60 m kadar uzaklıkta teras şeklinde bir düzlük bulunmaktadır. Arazinin doğal yapısına uy-mayan bu düzlüğün buradan taş alınarak inşaat yapmak için bir düzlem oluşturulduğu ve bu düzlemin çevrede bulunan teras duvarları ile de desteklendiği görülmektedir. Bu tür uygulamalara antik dönemlerde çok sık rastlanır. Bu düzlem üzerinde binalara ait temel kalıntılanna rastlanmıştır. Bunlardan ikisi dikdörtgen planlı yapılara aittir. Birinde, duvarların üzerine Poligon 5 noktası işaretlenmiş olan temel duvarları 13 m ve 11 m uzunluğunda izlenebilmektir. Bunlar dik olarak bir köşeyle birbirine bağlanmakta, yapının diğer köşeleri ise binanın yıkılan duvarlarının kireç harçlı molozu altında kaldığı görülmektedir. Bu yapı kalıntısının 35 m kadar kuzeyinde 14 x 14 m boyutunda bir bina yıkıntısı molozu yer almaktadır. Burada da kireç harçlı bir yapı yıkıntısının yükseltisi açıkça görülmekte bunu aynı düzlem üzerinde bir diğeri izlemektedir. Bu yapı kalıntılarının çevresinde bol miktarda M.Ö 1 yy ve M. S 5/6. yy. a tarihlenen çatı kiremidi parçalarına, çanak çömlek parçalarına ve cam parçalarına rastlanmaktadır.
Kaya Mezarları : Nirengi noktasının 100 m kadar Kuzeyinde ve Kastabala vadisine bakan yamaçta yer almaktadırlar. Toprakla örtülü olduklarından boyutları tam olarak anlaşılamasa da yaklaşık 1,5 x 2 m ile 5 x 10 m arasında değişmektedir. Bazıları yüzey erozyonu nedeniyle kısmen tahrip olmuştur. Çevrelerinde dolgu toprağından saçılmış Antik Çağlara ait çanak çömlek ve cam parçalan bulunmaktadır.
İşlenmiş Kayalar ve Arkeolojik Dolgu : Nirengi noktasının 50 m. kadar Kuzeyinde defineciler tarafından açılmış yakl. 10 x 8 m boyutlarında eski bir çukur kazılmıştır. Bu çukurun 1 m kadar derine kazılmış ve toprağının kenara atılmış olması, burada kayalık bir zemin olmayıp içinde çok önemli bilimsel bilgi barındıran bir kültür toprağının bulunduğunu göstermektedir. Nitekim bu toprağın çevresinde gene Antik dönemlere ait arkeolojik malzeme bulunmaktadır. Nirengi noktasının hemen güneyinde düzleştirilmiş bir alan bulunmaktadır. Bu alan Kuzey yönünde dik bir kayalıkla sınırlanmaktadır. Bu dik kaya yüzeyi erozyonla çok aşınmış bir görünümde olsa da içerisine oyulmuş oyuklarla önündeki düzlük üzerindeki kalıntılar ile birlikte burada bir çok yapı aktivitesinin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmakta, batısında 14 m uzunluğunda bir duvar kalıntının varlığı bu durumu desteklemektedir. Nitekim Bu düzlük üzerinde M.Ö. 1 ve M.S 5/6 yy. lara ait arkeolojik malzeme bulunmaktadır. Özellikle araştırılan alanın Kastabala vadisine bakan yüzünde bir çok yerde kayalann kesilerek düzeltildiği gözlenmektedir. Özellerinin toprakla örtülü olmaları nedeniyle bunların detaylı olarak tanımlaması güçtür. Ancak bunların kaya mezarları yada Antik döneme ait taş ocaklarına ait izler olduğu kesindir.
Fabrikanın Kurulacağı Alana Sınır Olan Tarlalar ile Kent Merkezi Arasında Kalan Alanda Yapılan Araştırmalar : Fabrikanın yapılmak istendiği alanın Kuzey sınırını tarlalar, Güney sınırını ise köy yerleşmesi belirlemektedir. Bu sınır ile Sit alanı olarak kabul edilmiş alan arasında en yakın yerinde 250 m mesafe bulunmaktadır. Ancak Sit alanı olarak tescillenmemiş alanda Fabrika sınırına 50 m yakında halen ayakta durmakta olan tonozlu bir yapı bulunmaktadır. Bunun dışında araştırılan her tarlada bol miktarda buralarda mimari kalıntıların olduğuna kanıt olan çatı kiremitleri, çanak çömlek parçalan, cam parçaları, günlük kullanımla ilgili olan öğütme taşlan ve üretimle ilgili yağ presleri bulunmaktadır. Bu buluntular tarlaların sürülmesi sırasında pulluğa takıldıklarında tarla kenarına çekilmektedirler. Kazmaca köy mezarlığının yanındaki tarlada bulunarak asfalt yol kenarına çıkarılmış ve hala orada duran bir lahit kapağı bu duruma en yakın tarihli bir örnek olarak gösterilebilir.Bu buluntular gene M.Ö.l ve M.S. 4/5. yy. tarihlenmektedir.
Halet Çambel ve Murat Akman; "Kastabala Vadisi, Kastabala Kutsal Kenti, Kuş Cenneti, Kaleler ve Çimento Fabrikası", Arkeoloji ve Sanat Dergisi. 128. 2008: 125-148